KỶ NIỆM 140 NĂM NGÀY QUỐC TẾ LAO ĐỘNG (01/5/1886 – 01/5/2026)

Ngày Quốc tế Lao động (01/5) ra đời từ phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân quốc tế vào cuối thế kỷ XIX. Trong bối cảnh chủ nghĩa tư bản phát triển mạnh, giai cấp công nhân phải làm việc trong điều kiện nặng nhọc, thời gian lao động kéo dài từ 14 đến 18 giờ mỗi ngày, tiền lương thấp, đời sống vô cùng khó khăn. Mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản ngày càng gay gắt, thúc đẩy phong trào đấu tranh đòi quyền lợi chính đáng của người lao động, trong đó yêu sách trung tâm là ngày làm việc 8 giờ.

Ngày 01/5/1886, hưởng ứng lời kêu gọi của Liên đoàn Lao động Mỹ, khoảng 40.000 công nhân tại thành phố Chicago đã tiến hành bãi công, мит tinh và biểu tình với khẩu hiệu đòi thực hiện ngày làm việc 8 giờ. Phong trào nhanh chóng lan rộng, trở thành biểu tượng cho cuộc đấu tranh vì quyền lợi của giai cấp công nhân trên toàn thế giới. Năm 1889, Đại hội thành lập Quốc tế II đã quyết định lấy ngày 01/5 hằng năm làm ngày đoàn kết đấu tranh của giai cấp công nhân toàn thế giới. Từ năm 1890, Ngày Quốc tế Lao động chính thức được tổ chức rộng rãi tại nhiều quốc gia với các hoạt động мит tinh, biểu tình, khẳng định quyền lợi và vị thế của người lao động.

Tại Việt Nam, Ngày Quốc tế Lao động được tiếp nhận từ rất sớm cùng với sự truyền bá của chủ nghĩa Mác – Lênin và phong trào công nhân quốc tế. Ngay từ những năm 1920, phong trào công nhân đã có bước phát triển mạnh mẽ, tiêu biểu là các cuộc bãi công, biểu tình của công nhân Chợ Lớn, công nhân Nhà máy Ba Son và nhiều địa phương khác. Sự ra đời của Công hội đỏ Bắc Kỳ (1929) và Đảng Cộng sản Việt Nam (1930) đã đánh dấu bước trưởng thành quan trọng của giai cấp công nhân Việt Nam, từ tự phát sang tự giác, có tổ chức và có sự lãnh đạo của Đảng.

Phong trào đấu tranh ngày 01/5/1930 đã trở thành một trong những dấu mốc quan trọng, góp phần mở đầu cao trào cách mạng 1930 – 1931, với sự tham gia của đông đảo công nhân và nông dân, thể hiện tinh thần đoàn kết quốc tế của giai cấp công nhân Việt Nam. Trong thời kỳ vận động dân chủ (1936 – 1939), Ngày Quốc tế Lao động được tổ chức công khai với các cuộc mít tinh lớn, tiêu biểu là mít tinh ngày 01/5/1938 tại Hà Nội với hơn 25.000 người tham gia.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Ngày Quốc tế Lao động trở thành ngày lễ chính thức của nước ta. Ngày 18/02/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh quy định ngày 01/5 là ngày lễ của công nhân, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng lương. Ngày 01/5/1946, lần đầu tiên Ngày Quốc tế Lao động được tổ chức mít tinh trọng thể tại Hà Nội với sự tham gia của đông đảo Nhân dân lao động.

Trong suốt các giai đoạn cách mạng, giai cấp công nhân Việt Nam luôn giữ vai trò quan trọng. Trước năm 1930, công nhân Việt Nam từng bước hình thành và phát triển trong điều kiện bị thực dân Pháp bóc lột nặng nề. Từ năm 1930 đến 1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng, giai cấp công nhân đã trở thành lực lượng nòng cốt trong các phong trào cách mạng, góp phần làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, giai cấp công nhân đã tích cực tham gia sản xuất, chiến đấu, góp phần quan trọng vào thắng lợi của dân tộc. Nhiều phong trào thi đua lao động sản xuất được phát động, vừa phục vụ chiến đấu, vừa xây dựng nền kinh tế kháng chiến. Sau khi đất nước thống nhất, giai cấp công nhân tiếp tục là lực lượng nòng cốt trong công cuộc khôi phục và phát triển kinh tế, xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Bước vào thời kỳ đổi mới, đặc biệt từ năm 1986 đến nay, giai cấp công nhân Việt Nam không ngừng lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng. Các phong trào thi đua lao động sản xuất, phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật được đẩy mạnh, góp phần nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và hội nhập quốc tế. Đời sống vật chất, tinh thần của người lao động từng bước được cải thiện; hệ thống chính sách, pháp luật về lao động ngày càng hoàn thiện, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.

Hiện nay, Đảng và Nhà nước xác định giai cấp công nhân là lực lượng lãnh đạo cách mạng, là lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp hiện đại, giai cấp công nhân Việt Nam tiếp tục phát triển mạnh mẽ, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hội nhập quốc tế. Người lao động không chỉ tạo ra của cải vật chất mà còn là lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học – công nghệ vào sản xuất.

Bên cạnh đó, giai cấp công nhân còn tích cực tham gia xây dựng đời sống văn hóa, xã hội; tham gia các phong trào thi đua yêu nước, hoạt động xã hội, nhân đạo, từ thiện, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Vai trò của tổ chức Công đoàn ngày càng được khẳng định trong việc bảo vệ quyền lợi, chăm lo đời sống cho người lao động và phát động các phong trào thi đua lao động sáng tạo.

Kỷ niệm 140 năm Ngày Quốc tế Lao động là dịp để ôn lại truyền thống đấu tranh vẻ vang của giai cấp công nhân và người lao động trên toàn thế giới vì mục tiêu hòa bình, tiến bộ xã hội và quyền lợi chính đáng của người lao động. Đồng thời, khẳng định vai trò to lớn của giai cấp công nhân Việt Nam trong sự nghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Trong giai đoạn hiện nay, phát huy truyền thống đó, giai cấp công nhân và người lao động Việt Nam tiếp tục nêu cao tinh thần đoàn kết, sáng tạo, nâng cao trình độ, tay nghề, tích cực thi đua lao động sản xuất, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng giàu mạnh, văn minh, hiện đại.